زیست شناسی دامغان

 12-18 ماه تأخیر رشد در جوانان ایرانی

گفته می‌شود به دلیل الگوی نامناسب تغذیه،‌ نوجوانان ایرانی بین 18-12 ماه تأخیر رشد دارند.
این در حالی است که مصرف نوشابه‌ها،‌ سوسیس و کالباس هر روزه افزایش می‌یابد. اغلب کودکان و نوجوانان با مشکل کمبود آهن، روی،‌ سرب، انواع ویتامین‌ها و ... مواجه هستند و سیر رشد آنها به طور کامل انجام نمی‌شود.
دکتر سیدضیاءالدین مظهری؛ متخصص تغذیه با اظهار نگرانی از وضعیت تغذیه افراد در سن رشد گفت: دو مسأله اصلی در موضوع استفاده از Fast Food ها وجود دارد. اول اینکه از چه موادی در فرایند تهیه این فراورده‌ها استفاده می‌شود و دوم اینکه آیا از استانداردهای تعیین شده، تبعیت می‌کنند.
دکتر مظهری با اشاره به محل تولید این فراورده‌ها گفت:‌ تمام محصولات موجود در بازار در کارخانه‌های نام‌آور تولید نمی‌شود، مشخص نیست سوسیس و کالباس‌های فله‌ای موجود در بازار با چه مواد اولیه‌ای و در چه اماکنی تولید می‌شود.
دکتر مظهری در مورد مواد نگهدارنده نیز گفت:‌ نباید میزان مصرف مواد نگهدارنده نیترات و نیتریت در این مواد از میزان استاندارد بیشتر باشد و مدت نگهدارندگی آن نیز نباید افزایش یابد.
مظهری؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به سرطان‌زا بودن این گونه مواد گفت: این مواد توان دفاعی بدن را تحت فشار قرار می‌دهد و موجب هجوم اسیدهای چرب اشباع شده، می‌شود و عوارض آن به صورت بیماری‌های قلبی و عروقی و سرطان‌ها نمایان می‌شود.
البته وی می‌افزاید: مصرف استاندارد مواد نگهدارنده مسأله‌ای ایجاد نمی‌کند اما بیش از آن میزان خطرناک است.
دکتر مظهری به فلسفه تغذیه اشاره می‌کند و می‌گوید: ما غذا نمی‌خوریم که لذت ببریم، بلکه غذا می‌خوریم تا مواد حیاتی به سلول‌های بدنمان برسد. وی به جهش ژنی به عنوان یکی از عوارض جدی Fast Foodها اشاره کرد و افزود: رادیکال‌های آزاد می‌تواند اطلاعات DNA را تغییر دهد و یک سلول سالم را به سمت سرطانی شدن سوق دهد.
دکتر مظهری با اشاره به کم‌تحرکی جوانان گفت: افرادی که در دوره رشد قرار دارند نیازمند چهار گروه اصی نان، غلات، سبزیجات و میوه‌جات هستند.
این متخصص تغذیه نیاز هر روزه هر فرد به سبزی پخته یا خام را 300-700 گرم و میوه را 400-200 گرم اعلام کرد.
وی درباره تأثیر بهبود تغذیه روی قد و وزن افراد گفت: در ژاپن از جنگ جهانی دوم تا کنون که 60 سال گذشته 15-12 سانت افزایش قد مشاهده می‌شود و در بنگلادش به دلیل نامناسب بودن وضعیت تغذیه 12 سانت کاهش قد رخ داده است.
دکتر مظهری تأکید می‌کند که بهبود روش زندگی و مناسب بودن موارد غذایی روی رفتار ژن‌ها تأثیر می‌گذارد.
وی در پایان تأکید کرد که تغذیه مناسب نه باعث افزایش وزن می‌شود و نه منجر به کاهش وزن می‌شود.
 
منبع: آفتاب

کوتاه و مختصر در باره ویتامین

*ویتامین چگونه و توسط چه کسی کشف شد

حدود 94 سال قبل پژوهشگران به وجود ویتامین ها در غذا پی بردند و در این مدت بیشتر و بیشتر با چند و چون عملکرد آنها آشنا شدند. قبل از کشف و شناسایی ویتامین پزشکان عقیده داشتند که یک چیزی در غذا وجود دارد که از بروز بعضی از عوارض و بیماریها جلوگیری می کند. در اواخر قرن 18 (حدود1795م) نیروی دریایی کشور انگلستان برای پیشگیری از بروز عارضه اسکورویScurvy که در اثر کمبود ویتامین C به وجود می آید در کشتی های جنگی خود مقدار زیادی لیمو و یا آب لیمو حمل می کرد و به همراه رژیم غذایی روزانه به سرنشینان کشتی می داد تا مشکلاتی در موقع مسافرت طولانی در دریاها به وجود نیاید. چندی بعد نیروی دریایی کشور ژاپن برای جلوگیری از بروز بیماری Beriberiمقدار زیادی نان جو همراه با سبوس در رژیم غذایی کارمندان نیروی دریایی خود منظور کرد (بیماری بری بری در اثر کمبود ویتامین B1 در رژیم غذایی بروز می کند) در حالی که هیچکدام از آنها نمی دانستند چه ماده ای از این دسته از غذاها باعث جلوگیری از بروز اسکوروی و یا بری بری می شود، فقط میدانستند که یک چیزی و یا جزیی از این غذا در این مورد بخصوص نقش مهمی دارد.

در سال 1912 بود که یک نفر بیوشیمیستBiochemist لهستانی به نامCasimirFunk که در انگلستان و آمریکا نیز به سر برده این یک چیز ناشناخته را ویتاآمین Vita-Amineنام گذاشت که Vita یعنی حیات و زندگی و آمین همان ترکیبات نیتروژن (Nitrogen) است. یک سال بعد آقای Funk به اتفاق یک پژوهشگر انگلیسی به نام Hopkins پی بردند که کمبود نوعی ویتامین است که بیماریهای اسکوروی و بری بری را به وجود می آورد.

*همکاری ویتامین ها در داخل بدن

نقش عمده ویتامین ها در بدن حفظ سلامتی بوده و گروهی به تنهایی به کار خود ادامه می دهند و دسته ای با همکاری همدیگر بهزیستی را به وجود می آورند. در زیر چند نمونه از آن به اطلاع می رسد.

1ـ ویتامینEعلاوه بر وظیفه انفرادی خود نمی گذارد ویتامینA در روده و توسط عوامل محیط آن از بین برود.

2ـ ویتامین Dموجب جذب کلسیم و فسفر رژیم غذایی در بدن می شود و بدون حضور آن این دو ماده معدنی تقریبا بی فایده خواهند بود.

3ـ ویتامین C موجود در رژیم غذایی به نوعی ویتامین B به نام Folateدر بدن کمک می کند تا در ساختن پروتئین اقدام کند.

4ـ ویتامین B1 اگر در آنزیم های هضم مواد غذایی وجود نداشته باشد ویتامین هایی مانند نیاسین (Niacin)و پنتاتونیک اسیدو املاح معدنی چون منیزیوم نمی توانند وظیفه اصلی خود را انجام دهند.

در ضمن بعضی از ویتامین ها در کنار همدیگر بهتر و آسانتر می توانند به کار خود ادامه دهند. به همین دلیل است که اکثرا ویتامین های مصنوعی را به صورت مخلوط تهیه و توصیه می کنند. اکتفا نکردن به یک نوع غذا و منظور داشتن غذاهای متنوع در رژیم غذایی روزانه می تواند موجب حضور بسیاری از املاح و ویتامین ها در دستگاه گوارش و در نتیجه در دیگر اعضا بدن شود که با همکاری آنها سلامتی و بهزیستی حاصل می گردد. با وجود این نباید خودسرانه و بدون مشورت متخصص تغذیه یا پزشک خانواده از ویتامین های مصنوعی استفاده نمود چون در درازمدت موجب خطراتی می شود.

امگا 3 از بروز بیماری قند نوع یک جلوگیری می کند

بیماری قند نوع یک در کودکان و نوجوانان بروز می کند و کنترل میزان قند خون این دسته از بیماران فقط به وسیله تزریق انسولین امکان پذیر است. بیماری قند نوع یک ممکن است به علت ژنتیک و یا به دنبال بعضی از بیماریها در کودکان بروز کند.

پژوهشگران دانشگاه کلرادو با بررسی 1770 نفر از کودکانی که امکان بروز بیماری قند نوع یک در آنها بالا بوده دریافتند که مصرف اسیدهای چرب امگا 3 امکان بروز این بیماری را تا 55 درصد کاهش می دهد. غذاهایی مانند ماهی و دانه های روغنی، بعضی از روغن های گیاهی مانند کانولا و روغن زیتون و همچنین دانه کتان حاوی مقدار قابل ملاحظه ای از اسیدهای چرب امگا 3 هستند که در بهزیستی و سلامتی قلب و عروق و تخفیف التهاب بدن (Inflammation) نقش مهم دارند.

در این بررسی جالب والدین کودکان با دقت زیاد چگونگی تغذیه فرزندان خود در یک سالگی را به صورت پرسشنامه ای تهیه و تنظیم کرده و در اختیار پژوهشگران قرار دادند. پس از 6 سال پیگیری مرتب این دسته از کودکان، 58 نفر از آنها مبتلا به بیماری قند نوع یک شدند. پس از تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده معلوم شد که اسیدهای چرب امگا 6 که اصولا در چربیهای حیوانی وجود دارند هیچ رابطه ای با کاهش بروز این بیماری ندارند در حالی که اسیدهای چرب امگا 3 رژیم غذایی کودکان مورد بحث سبب تقلیل بیماری قند نوع یک می شود و امکان بروز آن را تا حدود 55 درصد کاهش می دهد.

پژوهشگران برای مطمئن شدن وجود این رابطه تصمیم گرفتند که از 244 کودک تحت بررسی آزمایش کامل خون به عمل آورند و مقدار امگا 3 آن را اندازه گیری کنند. این آزمایش دوباره ثابت کرد که امگا 3 موجود در خون می تواند تا 37 درصد از بروز بیماری قند نوع یک جلوگیری کند. این بررسی درباره رابطه مصرف اسیدهای چرب امگا 3 و پیشگیری بیماری قند نوع یک در کودکان و نوجوانان خبریست بسیار مهم چون تا به حال هیچ روشی در جلوگیری این بیماری وجود نداشته و پس از تشخیص بیماری شخص باید در همه دوران زندگی به وسیله تزریق انسولین قند خون خود را کنترل کند. حال با یافتن نقش امگا 3 در جلوگیری از این بیماری خسته کننده و مزاحم و با منظور نمودن غذاهایی که حاوی مقداری امگا 3 هستند در رژیم غذایی روزانه نه تنها می توان از بروز بیماری قند نوع یک جلوگیری نمود، بلکه از همه مزایای این ماده غذایی در بهزیستی و سلامتی بدن استفاده کرد و منتظر اخبار جدیدتری از طرف دانشمندان و محققان در این مورد بخصوص شد.

ویتامین C مانع سرماخوردگی نمی شود'
 
ویتامین ث که در مرکبات وجود دارد ممکن است به جلوگیری از سرماخوردگی کمکی نکند
دانشمندان می گویند مصرف روزانه قرص های ویتامین ث اکثر افراد را در برابر سرماخوردگی محافظت نمی‌کند.
آنها با مرور 30 مطالعه مختلف که در مجموع شامل بررسی بیش از 11 هزار نفر می شود، به این نتیجه رسیدند که دوزی حداقل 200 میلی گرمی در روز اثر چشمگیری بر کاهش طول مدت سرماخوردگی ندارد.
با این حال افرادی که در مقاطعی از زمان در معرض فشار شدید جسمی هستند، مانند دوندگان ماراتن، می توانند با مصرف روزانه ویتامین ث خطر سرماخوردگی را به نصف کاهش دهند.
مطالعه دانشمندان استرالیایی و فنلاندی در نشریه "Cochrane Library" چاپ شده است.
پژوهشگران دانشگاه ملی استرالیا و دانشگاه هلسینکی نتیجه گیری کردند که، برای اکثریت مردم، مزایای مصرف روزانه ویتامین ث آنقدر اندک است که ارزش زحمت و هزینه اش را ندارد.
با این حال آنها دریافتند که مصرف آن باعث کاهش دوره سرماخوردگی به اندازه 8 درصد در بزرگسالان و نزدیک 14 درصد در کودکان می شود.

فواید

پروفسور هری همیلا نویسنده این مقاله گفت: "مصرف ویتامین ث برای سالی 365 روز جهت کاهش احتمال سرماخوردگی عاقلانه نیست."
با این حال آنها گفتند مصرف روزانه آن برای کسانی که در معرض خطر سرماخوردگی شدید یا فشار جسمی هستند ممکن است توجیه پذیر باشد زیرا آن را به نصف کاهش می دهد.
به علاوه آنها می گویند که شواهد "کم و بیش امیدوارکننده‌ای" از یک مطالعه وجود دارد که دوزهای خیلی بالای ویتامین ث در ابتدای سرماخوردگی ممکن فایده داشته باشد.
اما برای ارزیابی این احتمال به مطالعات بیشتری نیاز است.
در دهه 1970 لینوس پائولینگ، شیمیدان برنده جایزه نوبل، مردم را ترغیب می کرد برای جلوگیری از سرماخوردگی روزانه هزار میلی گرم ویتامین ث مصرف کنند.
اما از آن زمان تاکنون تاثیر این ویتامین بر سرماخوردگی موضوع جنجال و اختلاف نظر بوده است.

مقابله با عفونت

دوز روزانه توصیه شده برای مصرف این ویتامین 60 میلی گرم است و کترین کالینز، متخصص اتحادیه تغذیه بریتانیا، می گوید بهترین میزان 200 میلی گرم در روز است.
اما او گفت که اکثر مردم به راحتی می توانند این مقدار را از طریق مصرف پنج وعده میوه و سبزیجات در روز جذب کنند.
هرچند سلول های سفید خون که وظیفه آنها مقابله با عفونت است از ویتامین ث استفاده می کنند، خانم کالینز می‌گوید شواهد خیلی کمی وجود دارد که نشان دهد این ویتامین به مقابله با سرماخوردگی کمک خواهد کرد.
وی گفت: "از نظر بیولوژیکی ممکن به نظر می رسد چون ویتامین ث به بهبود سیستم دفاعی بدن کمک می‌کند، اما به نظر می رسد تنها وقتی موثر باشد که مردم در ابتدا به کمبود آن مبتلا باشند که خیلی نادر است."
با این حال او افزود که این مطالعه تازه مفید است چون بر مجموعه شواهد موجود درباره ویتامین ث می افزاید.